Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2016

Δειλινό στη θάλασσα με σύννεφο

 
    Δειλινό στη θάλασσα με σύννεφο. Λαδοπαστέλ και γκουάς, 40Χ30 cm, 2001.

Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2016

Οι ιάπωνες





Το εξής κείμενο το έγραψα σ' ένα νησί το καλοκαίρι, πάνε πολλά χρόνια. Είχα ένα τετράδιο κι' έγραφα. Δεν ξέρω πως μούρθε. Ήταν τότε που είχαν δημοσιεύσει μια έκθεση του Έβερτ όταν ήταν μικρός στο σχολείο με τίτλο "Η Απωνία." Οι ιάπωνες λοιπόν δεν είναι αντιπαθείς, ούτε έχουν πειράξει άνθρωπο, θέλω να πω από τον Δεύτερο Παγκόσμιο και μετά. Βγάζανε βέβαια πολλές φωτογραφίες, τότε δεν ήταν ψηφιακές όπως τώρα που βγάζει το κάθε ψώνιο, κι' έκανε εντύπωση το φαινόμενο αυτό γιατί οι ιάπωνες βγάζανε ό,τι νάναι, σκουπιδοντενεκέδες, τα τρόλεϊ, τις στήλες του Ολυμπίου Διός. Αλλά είχανε κι' ένα δίκιο, διότι σου λέει πότε θα ξανάρθω εγώ στην Ελλάδα.
Γύρισα λοιπόν τον Σεπτέμβριο στην Αθήνα. Έγραφα ένα δίσκο (και σιντί) τότε, και είπα να το βάλω μέσα. Υπήρχε ένα πρόβλημα όμως, εγώ δεν είμαι καλός στην απαγγελία. Οπότε πήρα τηλέφωνο μία φίλη μου που ήταν τραγουδίστρια, που άμα μιλάει σου φαίνεται κάπως αφελής, αλλά αυτό είναι εν μέρει καλη τη πίστει εκ του φυσικού της και εν μέρει  το κάνει επίτηδες, κι' άμα πας να της απαντήσεις αλαζονικώς, ξερόλας και καλά να πούμε, καταλαβαίνεις πόσο μάπας είσαι, σε δουλεύει ψιλό γαζί δηλαδή. Οπότε είπα αυτήν θα βάλω, είναι ιδανική.
Την κάλεσα στο τηλέφωνο, και της λέω πως φτιάχνω ένα δίσκο, και μου λέει αυτή πως "δεν θέλω να τραγουδήσω, μωρέ," αυτό το είπε λίγο ναζιάρικα, γιατί όλοι την φωνάζαν φιλική συμμετοχή κι' αισθανόταν λίγο μαϊντανός, και βαρέθηκε αυτή την κατάσταση, έτσι είπε. Οπότε της λέω πως δεν την θέλω να τραγουδήσει, να διαβάσει κάτι την θέλω. Και είπε εντάξει.
Καταφθάνει λοιπόν ένα απόγεμα στο στούντιο. Ο καιρός ήταν αυτός ο γλυκός του Σεπτεμβρίου. Είχε βαφτεί λίγο. Φόραγε κι' ένα φουστανάκι, ροδακινί, πορτοκαλλί, βυσσινί, όλα σε τόνους παστέλ, σαν περβόλι τον Απρίλη μοσχοβόλαγε, θεούλη μου, είπα, πόσο όμορφη είναι, ποτέ μου δεν την είχα δει τόσο όμορφη. Ή δεν την είχα προσέξει, γιατί τα είχε μ' έναν φίλο μου παλιότερα, αλλά μετά τα χαλάσανε. "Στις ομορφιές σου είσαι," είπα. "Αλήθεια;" είπε  εκείνη, και χάρηκε με την έκπληκτη εκείνη έκφρασή της, και στα παραπλανητικά και στ' αλήθεια.
Πήγα λίγο πίσω να την καμαρώσω. Και τι να δω; Στα ποδαράκια της φόραγε κάτι αρβύλες του στρατού δύο νούμερα παραπάνω. "Βρε σύ!" την μαλώνω με όλη μου την τρυφερότητα, "τι τα θες τα παλιοπάπουτσα;" "Δεν ταιριάζουν, ε;" μου αποκρίνεται αυτή έμπλεως απογοητεύσεως. "Εμ όχι" της λέω, και κοιτάγαμε και οι δύο τις αρβύλες. Έγινε μια μικρή σιωπή. "Τόκανα μωρέ για να σπάσει αυτό το υπερευαίσθητο το γυναικείο," λέει και κείνη στο τέλος.
Πήγε μέσα και το είπε άπταιστα με την πρώτη.


Στο βίντεο: η Σαβίνα Γιαννάτου ερμηνεύει τους Ιάπωνες, Ατασθαλίες, Λύρα, 1993.

Τετάρτη, 14 Σεπτεμβρίου 2016

Η Θουθού


Miguel de Cervantes Saavedra

Θυμήθηκα το ψεύδισμα, γιατί ο παππούς μου, όταν έβγαζε τη μασέλα ψεύδιζε, δηλαδή αντί για σου έλεγε θου. Το καλοκαίρι λοιπόν που κοιμόταν στην ταράτσα, έβγαζε τη μασέλα και την έβαζε σ' ένα ποτήρι με νερό εκεί κοντά. Αλλά είχανε κι' ένα σκυλάκι λουλού άσπρο, τη Σουσού, και η Σουσού πήρε τη μασέλα του παππού για να παίξει, οπότε ο παππούς μου ξύπνησε, αλλά η  Σουσού έτρεχε στην ταράτσα με τη μασέλα στο στόμα και δεν την έδινε του παππού, κι' αυτός φώναζε "Θουθού! Θουθού! Φέρε πίθω τη μαθέλα, Θουθού, αμέθως!" Εν ολίγοις, σήκωσε μεσημεριάτικα τη γειτονιά στο πόδι, γιατί τότε κοιμόντουσαν και το μεσημέρι, και βγήκανε στα μπαλκόνια και στα παράθυρα και γέλαγαν, κι' από τότε όποτε έλεγαν την ιστορία, γέλαγαν, μέχρι και στην κηδεία του παππού την έλεγαν, αυτή την  ιστορία. Που ήταν αυθεντική. Και γέλαγαν μετά δακρύων.
Πάντως, στην Ισπανία, οι περισσότεροι άνθρωποι μιλάνε με το θου, αλλά όχι επειδή τους πήραν τις μασέλες, βεβαίως. Άλλωστε, μόνον κάποιοι ισπανοί φοράνε μασέλα, η πλειοψηφία όχι. Ούτε είναι ψευδείς οι χριστιανοί, ήγουν η πλειοψηφία των ισπανών, εννοείται. Απόδειξη; Όταν θέλουνε, μιλάνε και με το σου. Πάρε παράδειγμα τον Θερβάντες, που ήταν και συγγραφέας ο ίδιος, και αποδεικνύεται πως δεν ψεύδιζε, γιατί αν ψεύδιζε, δεν θα τον λέγαν Θερβάντες αλλά Θερβάντεθ, ε, τότε πως το λέει σωστά το τελευταίο σίγμα; Άρα το άλλο, προηγουμένως, το κάνει επίτηδες που το λέει θου!  Κατανοητό; Γιατί δεν ήταν κανένας χαλβάς Φαρσάλων ο Θερβάντες, κι' άμα θέλετε να ξέρετε, ήτανε και παλληκάρι, πολέμησε στην Ναυμαχία της Ναυπάκτου, η οποία συνέβη την 7η Οκτωβρίου 1571, έφαγε μάλιστα και τρείς σφαίρες, και κουλάθηκε από τόνα χέρι, το αριστερό, αυτό υποθέτω το καταλάβατε από μόνοι σας, γιατί άμα ήταν το δεξί πως θάγραφε μετά τον Δονκιχώτη; Η Ναύπακτος είναι απέναντι στην Πάτρα περίπου (κάτοικοι 13.415, απογραφή 2011.) Πάντως, η Ναυμαχία της Ναυπάκτου δεν έγινε στην Ναύπακτο, αλλά δεν ξέρω λεπτομέρειες.
Τέλος πάντων, έτσι μιλάνε οι ισπανοί, τι να κάνουμε τώρα, τους έμεινε από έναν βασιλέα που είχανε κάποτε, που ψεύδιζε κανονικά αυτός, και κολλήσανε. Άλλοι πολύ, άλλοι λίγο, άλλοι καθόλου πάλι. Πάρε παράδειγμα στην Ανδαλουσία. Πας στην Ανδαλουσία και άλλοι λένε την  Ανδαλουσία Ανδαλουσία και άλλοι Ανδαλουθία. Κι' άλλοι λένε Εθπάνια, κι' άλλοι Εσπάνια, κι' άλλοι Επάνια πάλι, το τρώνε εντελώς και δεν έχουν κανένα πρόβλημα, σαν τον φρονιμίτη, τον βγάζεις, καθάρισες.
Ρώτησα τον Άλε πως τον λένε τον Θερβάντες κειπέρα στη Χιλή, και μου είπε "Σερβάντες τον λέμε, εμείς μιλάμε κανονικά."
Ήθελα να τον ρωτήσω και άμα ακούσετε κανένα ψευδό στη Χιλή θα νομίζετε πως είναι από την Ισπανία, αλλά είπα άσε καλύτερα, γιατί παρατράβηξε αυτή η δουλειά με το θου-θου, κι' έχουμε κι' άλλα δρώμενα εδώ, θουκιριεφιλακηγαμοτηπίστησας...




Υ.Γ.  Όξω μοβόροι δανεισταί με λύσσα μας πιέζουν
         κι' οι βολευταί τσακώνουνται οι μπάτσοι που θα χέζουν.

Σάββατο, 10 Σεπτεμβρίου 2016

Μια πόλη μαγική (απομεινάρια καλοκαιριού.)




Από το πλοίο είναι σαν βιτρίνα ζαχαροπλαστείου, μικρά μικρά κυβάκια, α ναι, εδώ είναι που φτιάνουν τα λουκούμια, κίτρινα, πράσινα, ροζ, πασπαλισμένα άχνη. Σε δύο λόφους στοιβαγμένα, τι περίμενες, σαν ξαπλωμένα βυζιά στην παραλία και δυο εκκλησιές, καμπάνες, μπιχλιμπίδια πυροτεχνήματα στην Ανάσταση. Βγαίνεις λοιπόν απ' το βαπόρι, όχι λες, με μαντολάτο μοιάζουν αυτοί οι τοίχοι, γύρω οι δρόμοι, πλατεία, δημαρχείο, κάτι πέτρες που ξεχωρίζουν πιο σκούρες είναι αμύγδαλα, σούρχεται να δαγκώσεις, θα λιώσουν οι τοίχοι στο στόμα σου, κι' αυτή τη γλύκα, τραγανιστή, δεν περιγράφεται να την ρουφάς μέχρι τέλος.
Ήμουν στην Αφρική κάποτε. Ύπνος σπασμένος απ' τις ριπές  των καλάζνικοφ μέσα στη νύχτα, Μεγάλο Σαββάτο αξημέρωτα, είδα ένα όνειρο, θες να στο πω; Πετούσα στο Πισκοπιό, κει παραπάνω, που καβατζάρει ο δρόμος την κορφή προς Κίνι, κι' αποκάτω πιάτο η πόλη. Καβάλα σ' έναν αετό γαλάζιο, πράσινο και μωβ, ουρά, ζύγια, πορτοκαλλί, παίζαν στον δροσερό αέρα, έκανα μανούβρες εγώ, και πέταγα πάνω από το λιμάνι και το καρνάγιο, και πήγα προς τα Βαπόρια, απαγγιάζει στις σκιερές καμάρες, και φίλοι, προσγειώθηκα, καφές κι' εκπλήξεις, θάναι Ιούνιος, δέκα η ώρα το πρωΐ, καλωσορίσματα, ρε συ πως ήταν εκεί κάτω;
Βλέπεις και τούτα τα σκαλάκια που παν στον ουρανό; Κεφτεδάκια, μια μυρωδιά! Ανεβαίνει μεσημεριάτικα μ' ένα γέλιο σπαρταριστό, πιατικά, ένα γκλινγκ, πιρούνια που κουδούνισαν από τ' ανοιχτό παράθυρο, σιωπή, πάλι ένα γέλιο, πάλι ξανά σιωπή. Τα μυστικά εδώ είναι μπαχαρικά, οι πιπεριές είναι στις γλάστρες, όπως περνάς κόβεις, χάνεσαι μετά στα στενά, τα καημένα τα σπίτια, ακουμπάν το ένα στο άλλο, η σιέστα, αποκοιμιούνται ψίθυροι, και πόσες κοτρώνες, τις φέραν εδώ μια μια οι αιώνες. Εδώ γεννήθηκε ο Άγιος Μάρκος, άλλοι λένε στον Δανακό, ο ίδιος γράφει καταγωγή Δανακό, έτσι γράφει, αλλά γεννήθηκε και μεγάλωσε εδώ.
Μια καθηγητριούλα, μια με μάτια καστανά, φιλόλογος, από άλλο νησί. Βλέπαμε τ' άστρα μαζί, κι' όλα τ' άλλα που γίναν μετά δεν τα μαρτύρησα, δεν θυμάμαι το σπίτι, θάφυγε.

Αν την δεις και δεν ειν' με παρέα, δωσ' της χαιρετισμούς...





Το βίντεο: Η μετακόμιση του πιάνου του Γιάννη Ρούσσου στα σκαλιά της Άνω Σύρου. Ο Ζαννής Μαραγκός, λατέρνα. Ο Λευτέρης Βαρθαλίτης, φωνητικά. Ο Κλέαρχος Καραγιαννίδης, πιάνο. Ο οποίος και τραγουδάει "Μια πόλη μαγική" του Μάνου Χατζιδάκι σε μιαν παλαιορωσική διάλεκτο της Κριμαίας (χαρκοντιούκ της ανατολής,) της οποίας είναι πλέον ο μοναδικός επιζών ομιλητής. Ο Γιάννης Ρούσσος, βόις όβερ. Δεν χώραγε στο πλάνο γιατί τράβαγε το βίντεο αυτό. Θερμές ευχαριστίες και στους 4.







Τετάρτη, 7 Σεπτεμβρίου 2016

Ο κύριος Λαμποχάρους.

1965


Στην Τρίτη Δημοτικού έπαθα ίκτερο. Έμεινα κλινήρης έξι μήνες. Κανονικά έπρεπε να μείνω στάσιμος  στην Τρίτη. Οπότε ο πατέρας βρήκε ένα έξυπνο κόλπο. Μου άλλαξε σχολείο. Είχε έναν φίλο δάσκαλο στο Δημοτικό του Παλαιού Ψυχικού, τον κύριο Λαμποχάρους. Ήτανε φίλοι με τον Λαμποχάρους, γιατί ο αδερφός του Λαμποχάρους ήταν μεγαλοπιασμένος και κάτοικος Παλαιού Ψυχικού. Αυτός λοιπόν ο Λαμποχάρους μ' έγραψε στην Τετάρτη, να μην χάσω τον χρόνο. Ήταν μια φιγούρα τετράγωνη, με γκρίζα μαλλιά σα σκατζόχοιρος, που κάπνιζε μέσα στην τάξη. Όταν δεν κάπνιζε, έτρωγε καραμέλλες ούζου. Φόραγε ένα μουσταρδί σακάκι, και καρώ πουκάμισο.
Το Δημοτικό του Παλαιού Ψυχικού ήταν Πρότυπο, επί Καραμανλή. Ιστορία κάναμε από το βιβλίο της Δευτέρας Γυμνασίου, το ίδιο και Γεωγραφία, Θρησκευτικά, κοκ. Αποστηθίζαμε τα μελανόμορφα αγγεία και πόσους κατοίκους έχει η Καλαμάτα και τα άμφια του ιερέως, και παίζαμε μπάλα με κάτι κουκουνάρες από τα πεύκα, γιατί η μπάλα κανονικά απαγορευόταν, δεν ξέρω γιατί. Τι μπάλα παίζαμε δηλαδή, δύο αντίπαλα πλήθη που κλωτσάγανε ένα κωνικό ξύλινο αντικείμενο, η τροχιά του οποίου ήταν εντελώς απρόβλεπτη, φωνές και σκόνη. Ούτε πάσες υπήρχαν, ούτε γκολ μετράγαμε. Εγωκεντρικοί, θορυβώδεις, ανοργάνωτοι, και χωρίς άλλο σκοπό παρά την διεκδίκηση της ηγεσίας στην αγέλη, τι γνήσια ελληνόπουλα που ήμασταν οι περισσότεροι!
Ο Λαμποχάρους είχε και βίτσιο με την αριθμητική, επίσης. Για το σπίτι μας έβαζε να κάνουμε λογαριασμούς, φερ' ειπείν πόσο κάνει 359,678 Χ 451,216. Τα χειμωνιάτικα απογέματα πέρναγαν θλιβερά με τέτοιες ακατόρθωτες ασκήσεις για ηλιθίους, ώσπου νύχτωνε κι' ερχόταν ο πατέρας και μούβαζε τις φωνές που δεν μπορούσα να κάνω σωστούς λογαριασμούς γιατί ήμουν αφηρημένος. Ωστόσο, ήμουν μαθητής του εννιά. Κι' ο Λαμποχάρους δεν έβαζε δέκα πουθενά και σε κανέναν.
Όμως η σπεσιαλιτέ του Λαμποχάρους ήταν το ξύλο. Αυτός ο άνθρωπος πρέπει να ήταν ανώμαλος σαδιστής, τώρα που το σκέφτομαι. Είχε κάτι παλάμες γιγάντιες, έτσι μας φαίνονταν τουλάχιστον. Και βεβαίως είχε και έναν χάρακα ξύλινο μαύρο, γδαρμένο στις γωνίες και φαινόταν η ενίσχυση, που ήταν χάλκινη. Το ξύλο, εννοείται, έπεφτε με την συναίνεση των γονέων. Και μερικές φορές με την παρότρυνσή τους. Εγώ, να πούμε, ήμουν στη μέση της κλίμακας, τις έτρωγα μια φορά τη βδομάδα, συνήθισα, δεν με πείραζε. Τον πατέρα μου τον έτρεμα, τον Λαμποχάρους στ' αρχίδια μου. Δεν πτοήθηκα ασυνειδήτως που ο Λαμποχάρους με καταχέριζε εις το όνομα του Πατρός. Γιατί έτσι λένε κάτι ψυχολόγοι. Πάλι καλά. Στα κορίτσια έπεφτε λιγότερο ξύλο, τα σεβότανε.
Ο πρωταθλητής ξύλου σ' όλη την τάξη ήταν ο Τέντης. Ο Τέντης ήταν πολύ άταχτος στο σπίτι, οπότε ο πατέρας του, που ήταν και καθηγητής του Μετσοβίου, ανέθεσε στον Λαμποχάρους να τον συμμορφώσει. Αλλά και η μάνα του Τέντη ήταν πολύ όμορφη, ντυνόταν ωραία, έβαφε τα νύχια της, κάπνιζε, πολύ κομψή. Είχανε κι' ένα σκύλο, κανίς λευκό. Το ξέρω, γιατί στα γενέθλια του Τέντη μας φώναζαν στο σπίτι τους. Εμένα, τον γιό ενός χιώτη εφοπλιστή, τον γιό ενός γνωστού γιατρού, ενός κοσμηματοπώλη με μαγαζί στην Πανεπιστημίου, και κάτι άλλους. Τον γιό του εφοπλιστή τον συνάντησα πάρα πολλά χρόνια μετά, αρμενιστή σ' ένα αρματαγωγό. Κι' ας ήταν ανθυποπλοίαρχος του εμπορικού, οπότε κανονικά έπρεπε να τον κάνουν σημαιοφόρο. Αλλά είχε τσακωθεί με το σόι του γιατί παντρεύτηκε μια εγγλέζα.
Ξέχασα να σημειώσω πως το Δημοτικό του Παλαιού Ψυχικού διακατεχόταν από μίαν κοινωνική πανσπερμία. Μαζί με το εφοπλιστάκι και το πολυτεχνειάκι έβλεπες και πολλά παιδιά της μεσοαστικής και μικροαστικής τάξεως. Είχε επίσης και μερικά παιδάκια από πολύ φτωχές οικογένειες, γιατί τον καιρό εκείνο είχε ένα νταμάρι στα Τουρκοβούνια, ακριβώς πάνω από το σχολείο μας ήταν, και κάθε τόσο έσκαγε κι' ένα φουρνέλλο, αλλά εμείς είχαμε συνηθίσει τις εκρήξεις. Οι εργάτες, λοιπόν, μένανε εκεί γύρω, όχι στις βίλλες βεβαίως. Σε κάτι τρώγλες. Αλλά τα παιδιά τους έρχονταν στο ίδιο σχολείο μ' εμάς.
Μερικά παιδιά ήταν τελείως απροστάτευτα. Παραδείγματος χάριν, ο Τουλουμπακόπουλος. Από το ντύσιμό του δεν φαινόταν παιδί εργάτη.  Αλλά οι γονείς του ήταν ανύπαρκτοι, ανίκανοι να τον προστατέψουν ή παντελώς αδιάφοροι. Και ο ίδιος, ασθενικός, παθητικός, βλάκας, σε τέτοιο βαθμό που μια φορά τον είχε δείρει η αδερφή μου, που την λέγαμε τσαούσα στο σπίτι, και που ήτανε τέσσερα χρόνια μικρότερη από εμένα, άρα κι' από τον Τουλουμπακόπουλο, που ήταν συνομήλικός μου. Κι' είχαμε μαζευτεί καμιά τριανταριά παιδιά στο διάλειμμα, και γελάγαμε με τον Τουλουμπακόπουλο που τις έτρωγε. Ούτε καν καλός σπασίκλας ήταν, να πούμε, ήταν μέτριος μαθητής. Ο ιδανικός στόχος για τον Λαμποχάρους, εν ολίγοις. Μια φορά όχι μόνο τον έδειρε και τον έβαλε τιμωρία όρθιο στον τοίχο, τον έγδυσε κιόλας, κι' έμεινε με το σώβρακο, και τον απειλούσε ο Λαμποχάρους πως θα τον γδύσει εντελώς, και σπάραζε στους λυγμούς, ο Τουλουμπακόπουλος. Τότε φοβήθηκα για πρώτη φορά, τον Λαμποχάρους. Και μάλλον τον μίσησα μέσα από την ψυχή μου. Χωρίς το μίσος μου αυτό να το συνειδητοποιεί πλήρως το αθώο μου μυαλό.
Μια φορά, η μισή τάξη έκανε ομαδική κοπάνα. Δεν είμαι βέβαιος, αλλά εκείνη την μέρα έλειπε ο Λαμποχάρους, ήταν αδιάθετος, ή απλώς είχε κάνει και κείνος κοπάνα. Αλλά το έμαθε την επομένη. Είχε βρεθεί κάποιος αντικαταστάτης, και βρήκε την τάξη μισοάδεια.
Αλλά ο Λαμποχάρους είχε ένα πρόβλημα, δεν ήξερε ποιός την είχε κοπανήσει και ποιός όχι. Ρώτησε λοιπόν να του πούμε. Μιλιά, η τάξη. Απείλησε πως θα μας αποβάλει όλους δια παντός απ' όλα τα σχολεία κλπ. Μιλιά, εμείς. Ώσπου βγήκε μόνο του ένα κορίτσι, άριστη μαθήτρια, η πρώτη νομίζω, και  του είπε "ναι, εγώ έφυγα." Για να μην την πληρώσουμε οι υπόλοιποι. Οπότε σηκωθήκανε όλοι οι κοπανατζήδες και τους έβαλε ο Λαμποχάρους όρθιους στην άκρη της αίθουσας.
Και έγινε της κακομοίρας. Ανέβαιναν ένας ένας όλοι οι σκασιάρχες στο ξύλινο βάθρο μπροστά στον πίνακα, ακόμα και τα κορίτσια. Την σειρά, την καθόριζαν οι ίδιοι οι τιμωρούμενοι, αλλά οι πιο γενναίοι προχώρησαν μπροστά και οι άλλοι ακολούθησαν με σχετική αξιοπρέπεια. Κι' ο Λαμποχάρους, ο οποίος έλπιζε να τους δει να σπρώχνουν ο ένας τον άλλο για να πάρουν ολίγων λεπτών αναστολή στο μαρτύριο, σεκλετίστηκε. Και βάραγε με τον χάρακα στα χέρια με όλη του την δύναμη, ο αχρείος. Έσκουζε από τον πόνο δερόμενος, μάλιστα μερικοί παρακάλαγαν "όχι άλλο σας παρακαλώ κύριεεεεε", κι' όσο παρακάλαγαν συνέχιζε πιο πολύ ο Λαμποχάρους το ξύλο, όσοι περίμεναν την σειρά τους κλαίγαν προκαταβολικά, κι' εγώ είχα παγώσει από φρίκη και τρόμο. Περιττό να σας πω πως τον Τέντη τον ρήμαξε εντελώς, ο δυστυχής τρανταζόταν σύγκορμος από τους λυγμούς. Εν ολίγοις, ο Λαμποχάρους επεδίωκε την ηθική εκμηδένιση των μαθητών του, την  ολοκληρωτική τους ταπείνωση.
Ήμουν από κείνους που δεν την είχαν κοπανήσει. Διότι δεν είχα ειδοποιηθεί. Αλλά και να είχα, μάλλον δεν θα την είχα κοπανήσει. Εκείνο τον καιρό ούτε κάπνιζα ακόμα, ούτε γκομένιζα. Μου αρέσανε, βέβαια, δυο τρία κορίτσια, αλλά είχα καλύψει με έναν μανδύα σχεδόν προσβλητικής αδιαφορίας τον φόβο της πιθανής μου απόρριψης. Οπότε τι δυο ώρες στα κατσάβραχα στα Τουρκοβούνια, τι δυο ώρες μέσα στους βρώμικους τοίχους της αιθούσης διδασκαλίας; Τι θα άλλαζε παρακαλώ;
Καθόμουν και κοίταζα, λοιπόν, αποσβολωμένος και σιωπηλός, ασφαλής μεν αλλά φρικιών, και κρυφά αλληλέγγυος με τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές μου. Ειδικά δε με τις συμμαθήτριές μου, αυτές που δοκίμαζαν τις θωπείες του χάρακα του Λαμποχάρους, και που εγώ δεν μπορούσα ως ιππότης να προστατέψω. Αισθανόμουν πως εκείνο το καθήκι με ξεφτίλιζε στα μάτια τους, βάζοντάς με θεατή ανήμπορο μπροστά σε κείνη την αχρειότητα, προεξοφλώντας την απραξία μου. Ίσως θα ήταν προτιμότερο να την είχα κοπανήσει κι' εγώ μαζί με τους άλλους, σκεφτόμουν. Τουλάχιστον να μοιραζόμουν την τύχη τους, αντί γι' αυτήν την ταπείνωση, αυτήν την αδυναμία απέναντι στον δυνάστη, τον παντοδύναμο, τον καριόλη εκείνον τον σκατόψυχο. 
Ούτε να τον πλακώσω μπορούσα, ούτε να τον σταματήσω υπήρχε τρόπος. Φοβόμουν. Σηκώθηκα ωστόσο, πλησίασα στο ξύλινο βάθρο που είχε μετατραπεί σε ικρίωμα, και ζήτησα να βγώ έξω. "Γιατί;" με ρώτησε, "θες να πας στο μέρος;" 'Όχι," του απάντησα, "γιατί αυτό που κάνετε, εγώ δεν θέλω να το βλέπω."
Χαμογέλασε εκείνος συγκαταβατικά. Χαμογέλασα κι' εγώ ειρωνικά. Και πέρασα έξω με σοβαρές αμφιβολίες για την βαρύτητα της διαμαρτυρίας μου.
Δεν είπα τίποτα στον πατέρα. Εκείνος του τηλεφώνησε και του τόπε. Συγκατένευσαν μεγαλοψύχως -οι παμμέγιστοι!- πως είχα το θάρρος της γνώμης μου και πως ήμουν πολύ ευαίσθητος.
Τέλος πάντων, έγινε η μεταρρύθμιση του Παπανδρέου και στην Έκτη απαλλαχτήκαμε από τον ελεεινό αυτόν. Μας ήρθε άλλος δάσκαλος, ένας φιλόλογος και συγγραφέας, κανονικά δίδασκε στο Πανεπιστήμιο, φόραγε πάντα σκούρο κουστούμι, και δεν βάραγε. Μας διάβαζε Παλαμά, τον Δωδεκάλογο του Γύφτου -φωτιά να κάψω την Παράδεισο, νερό την Κόλαση να σβύσω-, Κρυστάλλη, Παπαντωνίου, μας έβαλε και διαβάσαμε "Τα ψηλά βουνά." Το τέλειωσα όλο μόνος μου, στην τάξη δεν προλάβαμε να το τελειώσουμε. Νομίζω πως τότε πόθησα για πρώτη φορά να κοιμηθώ κάτω από τ' αστέρια.
Όμως χωρίς τον βασανιστή τον Λαμποχάρους γινόταν φασαρία μέσα στην τάξη. Πολλή φασαρία! Μέχρι που δεν άντεξε ο καινούργιος, τον σκάσαμε τον άνθρωπο, μας αποκάλεσε γαϊδούρια ξεσαμάρωτα, και πως δεν είμαστε άνθρωποι εμείς. Οπότε κανας δυο και ένα κορίτσι είπανε πως ήταν ντροπή αυτό που κάναμε, και την επόμενη φορά συμφωνήσαμε και δεν βγάλαμε κιχ. Βέβαια η φασαρία ξανάρχισε μετά από λίγο καιρό, αλλά όχι όπως πριν.
Πηγαίναν οι γονείς κάθε τόσο να μιλήσουν με τους δασκάλους. Πήγε η μάνα μου να δει τον καινούργιο, και της λέει αυτός "περίεργος ο γιός σας, κυρία μου, κάθε φορά που τον ρωτάω ξέρει, αλλά δεν σηκώνει ποτέ το χέρι του."
Μια μέρα διαδόθηκε στο σχολείο πως σκοτώθηκε ο πατέρας ενός παιδιού από άλλη τάξη. Από φουρνέλλο στο νταμάρι.
Εγώ δεν τόξερα, εκείνο το παιδί. Όμως το γεγονός από μόνο του με συντάραξε. Ήθελα να μάθω πως ακριβώς έγινε το δυστύχημα, με κάθε λεπτομέρεια. Είχα μια έμφυτη ροπή στο τραγικό. Είχα και μία ενοχή απέναντι στους ανθρώπους που είχαν ζωή πολύ σκληρή, ενώ εγώ τα βόλευα κι' από μόρφωση και από εν γένει διαβίωση. Αλλά εν προκειμένω δεν ήταν αυτή η ενοχή το κίνητρό μου.
Στην τάξη είχαμε ένα παιδί, Βάγιο τον λέγανε, ο πατέρας του ήταν μπιστολαδόρος* στο νταμάρι. Μένανε σε κάτι θλιβερά δωμάτια, στην Παλιά Αγορά. Η μάνα του είχε φύγει με άλλον, έτσι ακουγόταν στο σχολείο. Απευθύνθηκα στον Βάγιο για να ικανοποιήσω την περιέργειά μου. Μου εξήγησε πως κρεμιόνταν οι  εργάτες με τα σχοινιά από πάνω από τους βράχους, πως άνοιγαν με τα κομπρεσέρ τρύπες μέσα στην πέτρα, πως βάζαν μέσα μασούρια δυναμίτη, πως υπολογίζαν το φυτίλι, όλα.
-Δεν πρόλαβε το φουρνέλλο, μου είπε επί του συγκεκριμένου που τον ρώταγα. "Άναψε το φυτίλι, και άργησε να κατέβει να πάει να κρυφτεί, ή ήτανε κοντό το φυτίλι κι' έσκασε πριν την ώρα του. Ε, και τον πέτυχε μια πέτρα στο κεφάλι, αυτό ήτανε..."
Δεν μπορούσα να χωνέψω πως μπορεί να πεθάνει κανείς από πέτρα στο κεφάλι. Μόνο από σφαίρες, όλμους, νάρκες σκοτώνεται κανείς, νόμιζα. Όλο πολεμικά παίζανε εκείνο τον καιρό. Η πιο μεγάλη μέρα του Πολέμου, Ταξί για το Τομπρούκ, τέτοια. Τα γουέστερν ήταν ακατάλληλα, δεν μας βάζαν μέσα.
Ο Βάγιος φόραγε κάτι κοντά παντελόνια χωρίς ακριβές σχήμα και χρώμα, μεταποιημένα, θα ανήκαν κάποτε σε κάποιον ενήλικα, κι' ένα πουλόβερ στο χρώμα της μίξας που έτρεχε μονίμως από τη μύτη του. Τον χειμώνα φόραγε κι' ένα στραπατσαρισμένο σακάκι ή παλτό, γκρί με σχέδιο ψαροκόκκαλο.
-Έχουνε σκοτωθεί κι' άλλοι πεντέξι, συμπλήρωσε και ρούφηξε τη μύτη του. "Άλλοι με το δυναμίτη, άλλοι δεν προσέχουνε, γκρεμίζουνται από πάνω στο νταμάρι, δεν δένουνται. Μια φορά, ένας άλλος γλύστρησε κι' έπεσε μέσα στον σπαστήρα που βγάζει το χαλίκι."
-Σκοτώθηκε; ρώτησα.
        -Ναι, είπε αυτός. "Κιμά τον έκανε."
Ήμασταν τελευταία τάξη του Δημοτικού, κι' ο Βάγιος ακόμη δεν είχε μάθει να διαβάζει και να γράφει, συλλάβιζε με το ζόρι. Ήταν κι' αυτός ένας μόνιμος στόχος χλευασμού του παιδικού όχλου. Άμα θέλαν να τον τσαντίσουν τα κωλόπαιδα, του τραγουδάγανε "για μια μπουκιά ψωμί/έπεσε κάτω απ' το σκαμνί", κι' αυτός τους κυνηγούσε, δεν ήξερε ποιόν να πρωτοπιάσει, σκορπάγανε και συνεχίζαν το δούλεμα.
Μας είδε κάποιο διάλειμμα που μιλάγαμε με το Βάγιο και μας έβαλε να κάτσουμε μαζί, ο καινούργιος δάσκαλος. Δεν ξέρω γιατί. Μάλλον θεωρούσε πως μ' αυτόν τον τρόπο θα λύσει με τρόπο μαγικό όλα τα χρόνια προβλήματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Και της κοινωνίας μαζί.
Τούδειχνα, αλλά εκείνος δεν έπαιρνε μπροστά. Φυσικό ήταν, δεν υπήρχαν οι βάσεις. Καταλήξαμε σε μια σιωπηρή συμφωνία, εγώ να του διορθώνω τα λάθη, κι' αυτός να κάνει καινούργια στην πρώτη ευκαιρία. Όμως ο δάσκαλος απογοητεύτηκε. Ποιός ξέρει τι έλπιζε να βρει, στο Παλαιό Ψυχικό. Και τάβαλε με τον Βάγιο. Μια μέρα πήγαινε πέρα δώθε στον διάδρομο, εμείς γράφαμε κάτι που μας είχε πει, έδειχνα και του Βάγιου. Στάθηκε πλάι στο θρανίο που καθόμασταν.
-Χάνεις τον καιρό σου μ' αυτόν, είπε. "Ένα ζώον και μισό είναι, ένας άχρηστος."
Δεν είπα τίποτα. Ο Βάγιος ρούφηξε τη μύτη του. Στυλώσαμε κι' οι δύο αμήχανοι τα μάτια μας στα τετράδια.
Με το που μπήκε η άνοιξη, το σχολικό πρόγραμμα χαλάρωσε κι' άλλο. Στο σχόλασμα πηγαίναμε σ' ένα άδειο οικόπεδο κοντά στο σχολείο. Το χώμα ήταν πατημένο, ίσιο. Στο διπλανό διώροφο έμεναν δύο συμμαθητές μας, αχώριστοι. Ο ένας έμοιαζε του Ρίνγκο Σταρ, ο άλλος του Μπίλι δε Κιντ, μόνο που τον Λούκι Λουκ δεν τον ξέραμε τότε. Είχαν φτιάξει κι' ένα τέρμα με κάτι καδρόνια, ξερωγώ, έφερναν και μία μπάλα κανονική, πέτσινη. Αυτές με τους ρόμβους, τις μαυρόασπρες, μόνο που ήταν εντελώς γδαρμένη, δεν είχε πια κανένα χρώμα. Ο ένας είχε και ποδοσφαιρικά παπούτσια με ξύλινες σκάρες, θυμάμαι. Και παίζαμε εκεί καμιά ωρίτσα. Τέσσερις πέντε δηλαδή, μονότερμα, ή διπλό αν ήμασταν περισσότεροι. Πάντως ήμασταν λίγοι, παίζαμε με πάσες, σχολιάζαμε τις φάσεις, γελάγαμε, περνάγαμε ωραία. Δεν γινόταν ο ορυμαγδός με την κουκουνάρα που έλεγα πριν. Όταν τελειώναμε, κατηφορίζαμε προς την Κηφισσίας, προς τα σπίτια μας. Τρεις τέσσερις μέναμε Χαλάνδρι ή Νέο Ψυχικό. Έμπαινε το καλοκαίρι, σε λίγο καιρό τα σχολεία θάκλειναν, θα με στέλναν στους θειούς μου, στην Κέρκυρα. Ένοιωθα μιαν άφατη αγαλλίαση...
Δεν θυμάμαι ποιός ήταν ο τελευταίος διπλανός μου στο θρανίο της Έκτης Δημοτικού. Μπορεί και νάταν ο Βάγιος. Δεν είμαι βέβαιος, τον τελευταίο καιρό μια ερχόταν, μια δεν ερχόταν...


*Χειριστής του κομπρεσέρ.


Σάββατο, 20 Αυγούστου 2016

Το όνειρο με τα μπουρκίνι


Περπατούσα αμέριμνος στην Προμενάντ ντεζ Ανγκλαί, στην Νίκαια της Γαλλικής Ριβιέρας. Αίφνης είδα πέντε μαύρες και κάπως αδέξιες φιγούρες να πλατσουρίζουν στην θάλασσα, στα ρηχά. Οπότε μία καμιονέττα του δήμου σταματά, και πετάγονται έξω κάτι κομμένες κεφαλές, όχι απ’ αυτές του Τσίρκα, κάτι αλλιώτικες, είχαν μαλλιά κλόουν και μιλάγανε γρήγορα, τσιριχτά και αδιάκοπα, και χειρονομούσαν ακατάσχετα.
Ύστερα ρίξανε φέιγ βολάν και φύγανε τσιρίζοντας. Τα πήρε ο άνεμος μακριά, στη Μεσόγειο, στην απέναντι ακτή.
Πρόλαβα κι’ έπιασα ένα. Έγραφε:
ΤΟ ΜΠΟΥΡΚΙΝΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΔΙΑ ΝΟΜΟΥ ΔΙΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΚΑΙ ΑΝΗΘΙΚΟ. Ο ΓΥΜΝΙΣΜΟΣ ΕΠΙΣΗΣ.
***
Ολυμπιακοί, εκατό γυναικών τελικός. Όλα τα κορίτσια είναι πολύ γυμνασμένα και λίγο ημίγυμνα.
 Όλα εκτός από ένα. Αυτή φοράει μια ολόσωμη μαύρη καπότα από λατέξ, και είναι κάπως χοντρούλα. Θα μπορούσε να ήταν φετιχίστρια, αν και ξεμένει πολύ πίσω από τις άλλες. Ίσως πάλι να ήρθε γιατί η συμμετοχή είναι κάτι σημαντικό γι’ αυτήν, κι’ ας είναι και με καπότα ολόσωμη.
Στον τερματισμό περιμένουν οι κομμένες κεφαλές, τσιρίζουν όπως και στην Νίκαια, θέλουν να ακυρώσουν την προσπάθεια της παχουλής κοπέλλας. Κατανοώ με τα πολλά πως δεν κατηγορούν την κοπέλλα για φετιχισμό, αλλά για ουαχαμπισμό, που είναι μια λόξα που τους πιάνει στην Σαουδική Αραβία, κάτι σαν τον φετιχισμό, να πούμε. Μπορεί και να την παίζουνε κει κάτω, που την βλέπουν στην τηλεόραση να τρέχει, δεν ξέρω.
Αλλά και να τσιρίζουν οι κομμένες κεφαλές και να θέλουν να την ακυρώσουν, την στρουμπουλή, δεν έχει νόημα. Έτσι κι’ αλλιώς, ήρθε τελευταία.
Οπότε τσαντίζομαι.
-Άει σικτίρ, ρεντίκολα! φωνάζω από την εξέδρα με όλες μου τις δυνάμεις. «φιλάτε κατουρημένες ποδιές στους εμίρηδες για τις επενδύσεις και τα πετροδόλλαρα, λιγούρια, και τα βάλατε με την κοπέλλα, άντε βάλτε τα με τους χασάπηδες τους Σαούντ αν βαστάει ο κώλος σας, γελοίοι, κουράδες!»
Αλλά οι φωνές μου δεν έχουν νόημα, οι κομμένες κεφαλές τσιρίζουν «να πάει πίσω αυτή, άμα δεν της αρέσει τα αθλητικά μας, αντίντας, νάικ, απ’ όλα έχουμε!»
Πάει, με σβύσανε.
***
Η Λαίδη Τζέην Γκρέη έγινε βασίλισσα της Αγγλίας εις ηλικίαν δεκαπέντε ετών χωρίς να θέλει. Για εννιά μέρες.
Στις 12 Φεβρουαρίου του 1554 είδε τον άντρα της που της τον φέρναν πίσω στον Πύργο του Λονδίνου πάνω σ’ ένα κάρο. Σε δύο κομμάτια.
Ύστερα πήραν κι’ αυτήν. Έδεσε μόνη της το μαντήλι στα μάτια της. Άπλωσε ύστερα τα χέρια της, να βρει το κούτσουρο.
-Τι πρέπει να κάνω; Που είναι; είπε.
Κάποιος την βόηθησε ν’ ακουμπήσει το κεφάλι της καταλλήλως.
Ήταν ο καιρός που στην Αγγλία τσακώνονταν καθολικοί και διαμαρτυρόμενοι.
Καθώς αλλάζαν οι καιροί, και στο μηχανουργείο της Ιστορίας φτιάχναν αστικές επαναστάσεις.


Ο πίνακας: Ιππολύτου Ντελαρός, Η εκτέλεση της Λαίδης Τζέην Γκρέι, 1833, Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου.

Κυριακή, 24 Ιουλίου 2016

Πολιτική Δήλωση



Τώρα, άμα πάει τον Αύγουστο ο Ερντογάν στον Πούτιν μπορεί να τα βρούνε. Αν τα βρούνε, μπορεί ο Ερντογάν να την πέσει στους Κούρδους πολύ χοντρά (με τις πλάτες του Πούτιν γαρ.) Αν την πέσει στους Κούρδους ο Ερντογάν, θα του την πέσει του Ερντογάν ο Ομπάμα. Αλλά τότε του Ομπάμα θα του την πέσει ο Πούτιν που θα τάχει βρει με τον Ερντογάν. Οπότε μπορεί να μπλέξουμε κι' εμείς άσκημα. Λέω, μπορεί.
Γιατί εγώ θα απουσιάσω λίγο καιρό. Αλλά αν γυρίσω και τα βρω μπουρδέλο, πείτε τους θα τους γαμήσω όλους.



Το τραγούδι: Μας φτάνει μόνο, με τον Τόνη Μαρούδα και την Δανάη. Κι' ένας κιθαρίστας που δεν λέει ποιός είναι, αλλά είναι μάγος όχι μόνο γι' αυτά που παίζει αλλά και γι' αυτά που δεν παίζει. https://www.youtube.com/watch?v=1SdvleCp-u0&spfreload=10
Η φωτό: Σιγά να μη σας πω.

Οδηγίαι χρήσης: καλύτερα να ακούτε το τραγούδι και συγχρόνως να κοιτάτε την φωτογραφία.